De verrassende link tussen je darmflora en je hormoonbalans

Je hebt vast weleens gehoord dat oestrogenen worden aangemaakt door klieren en organen. Klopt — maar het verhaal stopt daar niet. Want of die oestrogenen uiteindelijk actief blijven, wordt mede bepaald door iets wat de meeste mensen nog nooit van hebben gehoord: het estroboloom.

Een speciale afdeling in je microbioom

Binnen je darmmicrobioom bevindt zich een specifieke groep bacteriën die gezamenlijk het estroboloom vormen. Zij hebben een belangrijke taak: ze bepalen mede hoeveel oestrogeen er circuleert in je lichaam.

Het werkt als volgt. Je lever breekt gebruikt oestrogeen af en markeert het als afval, klaar om te worden uitgescheiden via je darmen. Maar de bacteriën van het estroboloom produceren een enzym (bèta-glucuronidase) dat een deel van dat oestrogeen als het ware opnieuw activeert, zodat het weer terug in de bloedbaan komt.

Te veel of te weinig: beide kanten hebben gevolgen

De hoeveelheid van dit enzym bèta-glucuronidase is allesbepalend.

Produceren je darmbacteriën te veel bèta-glucuronidase? Dan wordt er meer oestrogeen opnieuw geactiveerd dan je lichaam nodig heeft. Dit kan bijdragen aan een relatieve oestrogeendominantie waarbij oestrogeen en progesteron uit evenwicht zijn, met klachten als stemmingswisselingen, vermoeidheid/slaapproblemen en een onregelmatige cyclus als mogelijk gevolg.

Is de activiteit juist te laag, dan breekt oestrogeen te snel af. Juist dit mechanisme speelt een rol bij de overgang: met te weinig circulerend oestrogeen kunnen klachten zoals een verminderd libibo, brain fog, vaginale droogheid, slaapproblemen, opvliegers en stemmingsdips als gevolg hebben.

Waarom het estroboloom verstoord raakt

Een gezond estroboloom vraagt om een divers en evenwichtig microbioom. Maar dat evenwicht staat voortdurend onder druk. Door stress, te weinig vezels in je voeding, maar ook medicatie, antibiotica en ouder worden kan de samenstelling van je darmflora veranderen. En daarmee ook dit hormoonregulerende mechanisme.

Onderzoek laat zien dat de samenstelling van het darmmicrobioom significant verschilt tussen vrouwen met en zonder ernstige overgangsklachten. Sterker nog: na de menopauze neemt de diversiteit van de darmflora aantoonbaar af, precies op het moment dat een goed functionerend estroboloom het meest van belang is.

Wat dit betekent voor jouw hormoonbalans

Hormonale klachten worden nog te vaak gezien als iets wat "gewoon bij hoort" en waar weinig aan te doen is. Maar de wetenschap laat steeds duidelijker zien dat je darm een actieve rol speelt in hoe die hormonale klachten zich manifesteren.

Dit betekent niet dat een gezond microbioom alle hormonale schommelingen wegneemt. Wel dat de gezondheid van je darmen een onderdeel is van het grotere plaatje — een onderdeel dat je daadwerkelijk kunt beïnvloeden, met de juiste voeding, leefstijl en waar nodig, gerichte probiotica voor vrouwen. 

Hormoonbalans begint, vaker dan je denkt, in je darmen.